Samochód z podstawowym wyposażeniem, a obok lista dodatków do samodzielnego wydrukowania? Brzmi jak żart, ale pomysł udostępniania kierowcom projektów akcesoriów już jest rzeczywistością. Škoda rozwija kolekcję darmowych plików w serwisie Printables, pozwalając właścicielom drukować praktyczne drobiazgi do swoich samochodów. Na razie chodzi o organizery, uchwyty i podobne udogodnienia, a nie zastępowanie fabrycznego wyposażenia. I właśnie to „na razie” jest dobrym punktem wyjścia do rozmowy o przyszłości takich rozwiązań.
W tym artykule przyglądam się dostępnym akcesoriom, ich dopasowaniu do konkretnych modeli oraz temu, czy podobne inicjatywy mogą stać się motoryzacyjnym standardem. Od razu warto też skorygować jedną rzecz: starsze samochody nie zostały całkowicie pominięte, ponieważ producent deklaruje zgodność części uniwersalnych dodatków również z modelami wycofanymi z produkcji. Nie oznacza to jednak kompletnego katalogu rozwiązań dopasowanych do każdej generacji.
Od Simply Clever do Printly Clever
Škoda nazwała inicjatywę Printly Clever, nawiązując do swojej filozofii praktycznych udogodnień. Projekty można pobrać bezpłatnie, a następnie wydrukować we własnym zakresie, dobierając choćby kolor elementu. Za opracowaniem akcesoriów stoją zespoły producenta, w tym jego inkubator innowacji oraz specjaliści od doświadczeń użytkownika.
Podoba mi się przede wszystkim to, że nie jest to kolejna cyfrowa funkcja wymagająca aplikacji i zakładania konta tylko po to, żeby zmienić kolor podświetlenia. Tutaj efektem jest fizyczny przedmiot, który może rozwiązać niewielki, ale codziennie irytujący problem. W moim odczuciu pasuje to do marki kojarzonej z praktycznością znacznie lepiej niż efektowny gadżet, którego po tygodniu nikt nie używa.
Nie jest to również nagłe odkrycie technologii. Škoda wykorzystuje druk 3D od 1997 roku, między innymi podczas rozwoju samochodów, a wcześniej udostępniała już pliki pozwalające drukować ich miniatury. Teraz zamiast modelu na półkę można przygotować coś do prawdziwego auta.
Co można wydrukować i do jakich samochodów?
Najbardziej uniwersalna część oferty obejmuje uchwyt na przewody do kieszeni z tyłu fotela, ramkę ograniczającą przesuwanie telefonu w schowku, pojemnik na monety umieszczany w uchwycie na napoje oraz haczyk montowany przy niewykorzystywanym punkcie Top Tether. Producent zaznacza, że wiele rozwiązań korzysta z istniejących schowków i nie wymaga przerabiania samochodu.
Wśród dodatków przygotowanych pod konkretne modele znajdują się:
- Škoda Epiq: organizer konsoli środkowej, wkład do schowka Jumbo Box między przednimi fotelami oraz zestaw elementów porządkujących przestrzeń uchwytów na napoje.
- Škoda Peaq: organizer konsoli oraz akcesoria do składanego stolika. W komunikacie producent wymienia także przypinany uchwyt mieszczący standardowe i większe kubki.
- Škoda Fabia: rozwiązania do konsoli środkowej, a według branżowego opisu kolekcji również uchwyt na napój przeznaczony do czwartej generacji modelu.
- Škoda Enyaq i Škoda Elroq: w oficjalnej kolekcji pojawił się także projekt opisany jako uchwyt na frytki. Motoryzacyjna rewolucja może więc czasem polegać na znalezieniu miejsca dla ziemniaków.
Najbardziej przekonują mnie organizery. Dobrze dopasowana przegródka może być użyteczniejsza niż kolejny duży schowek, w którym wszystko przemieszcza się przy pierwszym rondzie. Uchwyt na frytki traktuję raczej jako zabawny dodatek na postój niż argument przemawiający za zakupem samochodu.
A co ze starszymi modelami? Tu potrzebna jest mała korekta
Łatwo napisać: szkoda, że nie ma nic do starszych aut. Tyle że byłoby to niezgodne z deklaracją producenta. Część uniwersalnych projektów ma pasować również do starszych samochodów, a niektóre także do innych pojazdów Grupy Volkswagen. Nie należy jednak utożsamiać tego z gwarancją dopasowania każdego pliku do dowolnego rocznika.
Mój niedosyt dotyczy czegoś innego: chciałbym widzieć więcej projektów opisanych jednoznacznie generacją, wersją wnętrza i miejscem montażu. Właściciel starszego samochodu powinien móc szybko ustalić, czy konkretny organizer pasuje, zamiast zgadywać na podstawie zdjęcia.
Właśnie w takich autach widzę szczególnie duży sens tej inicjatywy. Nowy samochód dopiero zaczyna życie, a starszy często potrzebuje drobnego usprawnienia, którego nikt już nie traktuje jako priorytetu. Oficjalna biblioteka dobrze opisanych dodatków mogłaby być sympatycznym dowodem, że relacja producenta z klientem nie kończy się wraz z premierą następcy.
Darmowy plik nie oznacza darmowego przedmiotu
Bezpłatne jest pobranie projektu, nie cały proces wykonania. Potrzebne są drukarka, materiał, energia i czas, a nieudany wydruk również ma swój koszt. Producent pozwala natomiast wybrać kolor i przygotować element bez oczekiwania na tradycyjną dostawę akcesorium.
Dochodzi kwestia materiału. Opisy programu i instrukcji projektów wskazują na potrzebę stosowania tworzyw odpornych na temperaturę, takich jak ASA, a w określonych warunkach PETG, zamiast automatycznego sięgania po PLA. Przed drukowaniem trzeba sprawdzić zalecenia konkretnego pliku, ponieważ wnętrze zaparkowanego auta nie jest tym samym środowiskiem co półka w salonie.
Warto też poprawnie rozumieć haczyk przy Top Tether: opis dotyczy dodatku korzystającego z niewykorzystywanego punktu mocowania, a nie drukowanego zamiennika elementu zabezpieczającego fotelik. To istotna różnica, którą łatwo zgubić w efektownym haśle o drukowaniu części do samochodu.
Jednorazowa ciekawostka czy początek trendu?
Sygnały ze strony Škody sugerują rozwój, nie zamkniętą akcję promocyjną. Iveta Stejskalová z inkubatora innowacji zapowiada poszerzanie kolekcji, a producent wskazuje, że część dodatków powstała na konkretne prośby społeczności. Opinie użytkowników mają pomagać w wyborze kolejnych projektów.
To dla mnie ważniejsze niż sama liczba dostępnych plików. Dobry katalog powinien odpowiadać na rzeczywiste potrzeby, a nie tylko dobrze wyglądać w komunikacie. Jeżeli kierowcy wskazują problem, a producent publikuje dopasowane rozwiązanie, powstaje całkiem sensowna forma współpracy.
Nie jest to jednak pierwszy kontakt motoryzacji z domowym drukowaniem dodatków. Już w 2022 roku Ford udostępnił dane CAD związane z systemem FITS w modelu Ford Maverick, ułatwiając projektowanie własnych uchwytów i organizerów. Różnica polega na tym, że tam istotnym punktem wyjścia był interfejs mocowania, a tutaj otrzymujemy kolekcję gotowych projektów producenta.
Samochód kompletny, drukarka opcjonalna
Czy skończy się na tym, że kupimy samochód w podstawie, a resztę wydrukujemy sami? Obecny program nie jest zapowiedzią usuwania standardowego wyposażenia: producent przedstawia go jako sposób na dodatkową personalizację i zwiększenie praktyczności. Czarny scenariusz pozostaje więc pytaniem o przyszłość, nie opisem dzisiejszej oferty.
Mimo wszystko granicę postawiłbym jasno. Dodatkowy organizer dopasowany do moich potrzeb? Świetnie. Brak normalnego miejsca na kubek usprawiedliwiony możliwością pobrania pliku? Znacznie gorzej.
Najchętniej widziałbym przyszłość, w której samochód wyjeżdża z salonu kompletny, a drukarka pozwala uczynić go bardziej własnym. Personalizacja powinna być przywilejem, nie pracą domową po odebraniu kluczyków. Jeśli producenci zachowają tę różnicę, chętnie zobaczę podobne biblioteki również u innych marek.
